Jika anda sakit dengan batuk, kesesakan dan demam, mungkin sukar untuk mengetahui sama ada anda menghidapi bronkitis atau radang paru-paru kerana ia mempunyai simptom yang sama. Menjadikan ini lebih mencabar ialah bronkitis boleh berkembang menjadi radang paru-paru bagi sesetengah orang.
Perbezaannya lebih daripada akademik kerana, sementara bronkitis paling kerap disebabkan oleh virus, radang paru-paru selalunya adalah jangkitan bakteria yang memerlukan antibiotik.
:max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-1209109318-fed001716b874db3a7a2d492107a2ef8.jpg)
Imej RealPeopleGroup / Getty
Punca Bronkitis dan Pneumonia
Punca bronkitis dan radang paru-paru selalunya berbeza, walaupun ada kalanya ia mungkin sama.
Bronkitis
Penyebab bronkitis yang paling biasa (90% hingga 99% kes) adalah jangkitan virus. Antaranya, virus yang paling kerap ditemui termasuk:
- Rhinovirus
- Enterovirus
- Influenza A dan B
- Parainfluenza
- Koronavirus
- Metapneumovirus manusia
- Virus syncytial pernafasan (RSV)
Hanya 1% hingga 10% daripada jangkitan bronkitis berasal dari bakteria.
Beberapa faktor risiko untuk bronkitis termasuk:
- Tinggal atau bekerja dalam tetapan di mana anda lebih cenderung terdedah kepada virus yang menyinggung perasaan
- Merokok
- Pendedahan kepada pencemaran udara atau perengsa kimia di tempat kerja
- Imunosupresi
- Kehamilan
- Penyakit refluks gastroesophageal (GERD)
Pneumonia
Terdapat banyak punca radang paru-paru yang berbeza, serta perbezaan dalam cara ia boleh berkembang (cara bakteria boleh mencapai saluran pernafasan yang lebih rendah), termasuk:
-
Pneumonia yang diperoleh komuniti, yang paling kerap berlaku berikutan jangkitan pernafasan atas atau bronkitis dan melibatkan lanjutan jangkitan ke saluran udara yang lebih rendah
-
Pneumonia nosokomial (radang paru-paru yang diperoleh di hospital), yang berkembang di hospital dan kerap melibatkan bakteria yang berbeza (dan kadangkala tahan)
-
Pneumonia aspirasi, yang berlaku apabila bakteria dari mulut atau perut disedut ke dalam paru-paru (selalunya pada seseorang yang mengalami kesukaran menelan atau tidak sedarkan diri)
Pneumonia yang diperoleh komuniti adalah yang paling biasa.
Pada orang dewasa, penyebab paling biasa radang paru-paru yang diperoleh masyarakat ialah jangkitan bakteria. Daripada jumlah ini, Streptococcus pneumoniae (pneumococcal pneumonia) adalah yang paling biasa.
Pada kanak-kanak, penyebab virus radang paru-paru adalah lebih biasa daripada orang dewasa, dengan virus pernafasan pernafasan (RSV) menjadi punca paling biasa pada kanak-kanak berumur kurang daripada 5 tahun. Pneumococcus (Streptococcus pneumoniae) kekal sebagai punca paling biasa pada kanak-kanak berumur 5 tahun ke atas, dengan punca penting lain termasuk mycoplasma dan chlamydia.
Dalam sesetengah kes, kulat bertanggungjawab, serta pendedahan kimia (pneumonia kimia).
Adalah penting untuk ambil perhatian bahawa walaupun bronkitis akut boleh menyebabkan sama ada radang paru-paru bakteria atau virus, ia tidak membawa kepada radang paru-paru kulat atau mycoplasma.
Mencegah Pneumonia
Menerima rawatan yang sesuai untuk bronkitis (dan menjaga diri anda apabila ia berlaku) adalah cara penting untuk mengurangkan kemungkinan ia akan berkembang menjadi radang paru-paru. Walau bagaimanapun, untuk berbuat demikian, adalah penting untuk mengetahui sama ada anda menghidapi bronkitis atau tidak.
Gejala bronkitis mungkin termasuk:
- Batuk yang boleh menjengkelkan dan berterusan
- Lendir yang mungkin jernih, kuning atau hijau
- Demam gred rendah (kurang daripada 100 darjah Fahrenheit) yang biasanya hadir hanya pada permulaan jangkitan
- Kesesakan, sakit kepala, sakit tekak
- Ketidakselesaan dada yang ringan
- berdehit
Selalunya, bronkitis disebabkan oleh jangkitan virus, jadi antibiotik tidak membantu.
Dalam kes di mana bronkitis sememangnya bakteria, rawatan segera dengan antibiotik boleh mengurangkan risiko jangkitan berkembang menjadi radang paru-paru. Walaupun selalunya sangat berkesan terhadap bakteria yang mereka sasarkan, antibiotik tidak selalu menghalang radang paru-paru (radang paru-paru mungkin berlaku disebabkan oleh jenis bakteria yang berbeza yang tidak bertindak balas terhadap antibiotik yang dipilih).
Malangnya, mengambil antibiotik untuk jangkitan virus tidak akan menghalang perkembangan radang paru-paru bakteria. Sebaliknya, radang paru-paru mungkin hanya tahan terhadap antibiotik yang digunakan.
Berehat, tidur apabila perlu, dan mendapatkan cecair yang mencukupi adalah sangat penting. Perlu diingat bahawa berehat boleh membantu badan anda sembuh dengan lebih cepat supaya sistem imun anda dapat melawan virus dan bakteria lain dengan lebih baik, seperti yang boleh menyebabkan radang paru-paru sekunder.
Mengehadkan Pendedahan
Sudah tentu, langkah pencegahan jangkitan adalah penting untuk mengurangkan kemungkinan anda menyebarkan jangkitan anda kepada orang lain. Ini termasuk:
- Berhati-hati mencuci tangan dengan sabun dan air (sebaik-baiknya, sekurang-kurangnya 20 saat)
- Menggunakan pembersih tangan jika tempat untuk mencuci tangan anda tidak tersedia
- Memakai topeng untuk mengurangkan kemungkinan anda menyebarkan titisan pernafasan
- Menjauhkan diri daripada orang lain yang boleh dijangkiti anda
- Mengelakkan orang ramai
- Menutup mulut dan hidung apabila batuk atau bersin
Dapatkan Vaksin Jika Anda Layak
Pneumococcus adalah penyebab radang paru-paru yang paling biasa pada orang dewasa dan kanak-kanak berumur lebih dari 5 tahun, dan selalunya boleh dicegah dengan vaksinasi. Walaupun vaksin (PCV13 dan PPSV23, yang mempunyai petunjuk berbeza) tidak disyorkan untuk orang yang sihat berumur antara 18 dan 64 tahun, mereka mungkin mengurangkan risiko bronkitis akan bertukar menjadi radang paru-paru, sekurang-kurangnya radang paru-paru pneumokokus, untuk sebilangan orang.
Vaksin radang paru-paru ditunjukkan untuk:
- Kanak-kanak
- Orang 65 tahun ke atas
- Orang yang baru menjalani pembedahan atau penyakit serius
- Orang yang mempunyai masalah paru-paru seperti penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD) dan asma
- Orang yang merokok atau minum banyak
- Orang yang mungkin mengalami gangguan imun (seperti mereka yang menghidap kanser, penyakit jantung, penyakit hati, diabetes, HIV, penyakit buah pinggang atau ubat-ubatan tertentu)
- Orang yang telah menjalani pemindahan organ
Kumpulan Berisiko
Sesetengah orang lebih berisiko daripada yang lain untuk mendapat radang paru-paru sebagai komplikasi bronkitis. Ini termasuk:
- Perempuan mengandung
- Kanak-kanak kecil atau orang dewasa yang lebih tua (berumur lebih daripada 70 tahun)
- Orang yang merokok
- Orang yang tinggal dalam keadaan sesak atau dalam suasana kumpulan seperti rumah jagaan
- Orang yang mempunyai keadaan perubatan yang boleh menyebabkan aspirasi, seperti kesukaran menelan, penyakit neuromuskular, strok, gangguan sawan, penyalahgunaan alkohol atau demensia
- Orang yang mempunyai masalah paru-paru seperti asma, COPD, cystic fibrosis, kanser paru-paru
- Orang yang mengalami imunosupresi akibat ubat-ubatan, rawatan kanser, gangguan imunodefisiensi, dsb.
Mereka yang mempunyai risiko paling besar selalunya mereka yang mempunyai gabungan faktor risiko ini, atau mereka yang tidak menyedari bahawa mereka menghidapi bronkitis dan tidak menerima rawatan yang sesuai.
Bronkitis vs. Gejala Pneumonia
Banyak simptom bronkitis dan radang paru-paru adalah serupa, tetapi terdapat beberapa perbezaan utama (digariskan di bawah).
| Gejala Bronkitis vs Pneumonia | |||
|---|---|---|---|
| Bronkitis | Pneumonia | Perbezaan Utama | |
| Penampilan | Sakit ringan hingga sederhana | Berpenyakit sederhana hingga teruk | X |
| Demam | Biasanya kurang daripada 100 F | Selalunya lebih tinggi daripada 100, menggigil menggigil mungkin ada | X |
| Batuk dan kahak | Menyusahkan, mungkin menghasilkan kahak jernih, kuning atau hijau | Menyusahkan. Sama, tetapi kahak mungkin kelihatan berkarat atau berlumuran darah atau berbau busuk | |
| Masa | Biasanya sembuh dalam 2 hingga 3 minggu | Boleh berlaku bila-bila masa selepas diagnosis bronkitis | |
| Kadar respirasi | Biasalah | Normal kepada lebih 24 nafas seminit | X |
| Kadar degupan jantung | Biasalah | Normal atau lebih 100 denyutan seminit | X |
| Gejala yang berkaitan | Kepala tersumbat, sakit tekak, sakit kepala | Hilang selera makan, kekeliruan (pada orang tua) | |
| Loya, muntah, cirit-birit | Selalunya tidak hadir | Hadir dalam kira-kira 20% | |
| Tahap tenaga | sedikit keletihan | Keletihan mungkin teruk | |
| Sakit dada | Mungkin ada sedikit sakit dada akibat batuk | Mungkin mengalami sakit dada yang tajam atau setempat | |
Bila Perlu Berjumpa dengan Pembekal Penjagaan Kesihatan
Sudah tentu, adalah penting untuk menghubungi pembekal penjagaan kesihatan anda jika anda mempunyai sebarang kebimbangan sama sekali. Badan kita cukup baik untuk memberitahu kita apabila ada sesuatu yang salah, dan jika anda berasa tidak betul, sila hubungi. Tetapi penting juga untuk menghubungi pengamal anda jika:
- Anda mempunyai simptom seperti batuk atau semput yang berterusan melebihi dua hingga tiga minggu.
- Gejala anda mula menjadi lebih baik, dan kemudian bertambah buruk lagi.
- Anda batuk lendir yang berbau busuk atau kelihatan berkarat atau berlumuran darah.
- Anda mengalami demam panas (lebih 100 darjah Fahrenheit, dan terutamanya jika ia melebihi 101 darjah Fahrenheit).
- Anda berasa sesak nafas, terutamanya jika anda mendapati sebarang sesak nafas semasa berehat.
- Anda mengalami ketidakselesaan dada (selain daripada ketidakselesaan dada yang disebabkan oleh batuk).
- Anda mengalami loya, muntah atau cirit-birit selepas anda mengalami bronkitis selama lebih daripada satu hari.
- Anda batuk darah, walaupun hanya kesan.
- Anda perhatikan warna kebiruan (sianosis) pada jari atau bibir anda.
Adalah sangat penting untuk berjumpa dengan pembekal penjagaan kesihatan anda (dan menjalani X-ray dada) jika anda berasa sesak nafas, mempunyai kadar pernafasan yang tinggi atau degupan jantung yang tinggi.
Tanda-tanda Bronkitis Telah Meningkat kepada Pneumonia
Pada orang dewasa, tanda-tanda yang sangat penting yang menunjukkan bronkitis telah berkembang menjadi radang paru-paru termasuk:
- Sesak nafas
- Kadar denyutan jantung meningkat
- Peningkatan kadar pernafasan
Bronkitis adalah jangkitan yang kadangkala boleh berkembang menjadi radang paru-paru. Perkara yang positif ialah walaupun ini boleh menakutkan, terdapat perkara yang boleh anda lakukan untuk mengurangkan risiko anda serta memastikan anda didiagnosis jika ia berlaku.
Mungkin lebih penting daripada memahami syarat-syarat ini, dan bila perlu bimbang, adalah menjadi peguam bela anda sendiri. Anda tahu badan anda. Jika sesuatu kelihatan salah, atau anda rasa sesuatu yang buruk boleh berlaku, berbincang dengan pembekal penjagaan kesihatan anda. Badan kita melakukan kerja yang sangat baik untuk memberitahu kita bila kita perlu bimbang jika kita hanya mendengar.
