Punca dan Pencegahan Sawan

Sawan adalah episod yang dicirikan oleh pergerakan tidak disengajakan, perubahan dalam kesedaran, atau kedua-duanya. Mereka lebih berkemungkinan berlaku apabila seseorang mengalami gangguan sawan, yang sering dipanggil epilepsi.“Kadangkala, orang yang tidak mempunyai epilepsi juga boleh mengalami sawan yang tidak dijangka, biasanya disebabkan oleh keadaan perubatan otak yang berbeza yang disenaraikan di bawah.

Punca-punca Sawan

Penyebab utama sawan adalah penyakit, kecederaan, atau penyalahgunaan bahan.

Trauma Kepala dan Kecederaan Otak

Trauma kepala yang teruk boleh menyebabkan sawan secara tiba-tiba pada masa trauma dan juga boleh menyebabkan kecederaan otak yang mengakibatkan epilepsi yang berpanjangan. Sebab beberapa kecederaan otak menyebabkan sawan ialah pendarahan dan parut di dalam otak mungkin mengganggu aktiviti elektrik biasa di otak, menghasilkan hiperaktif serebrum (otak) atau rangsangan saraf yang tidak menentu yang menjana sawan.“”

Penyakit Perubatan

Beberapa keadaan perubatan juga boleh mengganggu fungsi otak, mengakibatkan sawan. Keadaan ini boleh menyebabkan sawan yang berlaku sehingga penyakit itu sembuh, tetapi ia juga boleh menyebabkan perkembangan gangguan sawan berkekalan yang berterusan walaupun selepas penyakit itu sembuh.

Penyakit yang menyebabkan sawan termasuk:

• Tumor otak: Kanser yang bermula di otak itu sendiri atau kanser yang merebak (merebak) ke otak dari tempat lain di dalam badan boleh menyebabkan bengkak dan tekanan di otak, mengganggu aktiviti normal otak, dan menyebabkan sawan. Sawan mungkin merupakan tanda pertama seseorang menghidap kanser di dalam atau berhampiran otak. Kadangkala, sebaik sahaja kanser dikeluarkan, sawan tidak lagi berlaku.

• Strok iskemia: Strok menyebabkan kawasan kecil atau besar infark otak (kerosakan tisu) yang boleh menyebabkan sawan dengan menghalang kawasan otak daripada berfungsi secara normal. Strok di kawasan otak tertentu, seperti lobus temporal, lebih berkemungkinan menyebabkan gangguan sawan berbanding strok di bahagian otak yang lain, seperti batang otak.

• Pendarahan: Pendarahan otak (pendarahan di dalam atau di sekeliling otak) boleh menyebabkan kerengsaan pada tisu otak, yang mengakibatkan sawan. Secara umumnya, strok hemoragik lebih kerap dikaitkan dengan sawan iaitu strok iskemia (kekurangan aliran darah).

• Ensefalitis/abses otak: Jangkitan dan keradangan otak agak serius dan boleh menyebabkan sawan serta-merta, serta epilepsi yang berpanjangan. Ensefalitis adalah keradangan atau jangkitan pada tisu otak. Abses otak adalah jangkitan tertutup di dalam otak. Ini adalah kedua-dua jenis jangkitan yang agak jarang berlaku.

• Meningitis: Jangkitan meninges (lapisan pelindung yang mengelilingi otak) boleh mengganggu aktiviti otak, mengakibatkan sawan. Selalunya, sawan yang dikaitkan dengan meningitis hilang sebaik sahaja jangkitan meningitis dirawat.

• Masalah metabolik: Ketidakseimbangan elektrolit yang melampau dan kegagalan hati dan buah pinggang boleh mengganggu aktiviti neuron di otak, menyebabkan neuron terlalu aktif, yang menjelma sebagai sawan. Sawan yang berpunca daripada keabnormalan elektrolit dan kegagalan organ selalunya tidak berterusan sebaik sahaja masalah perubatan diselesaikan.

• Demam: Demam yang sangat tinggi boleh menyebabkan sawan, terutamanya pada kanak-kanak kecil dan bayi. Jenis sawan ini dipanggil sawan demam. Jika anak anda mengalami sawan demam, anda perlu mendapatkan rawatan perubatan untuk anak anda dengan segera. Ambil perhatian bahawa mengalami sawan demam tidak semestinya bermakna anak anda akan terus mengalami sawan atau epilepsi apabila mereka lebih besar.

Sawan juga boleh disebabkan oleh isu yang berkaitan dengan penggunaan bahan:

• Penarikan alkohol: Selalunya, pengeluaran alkohol, iaitu pemberhentian alkohol secara tiba-tiba selepas penggunaan berat, boleh menyebabkan sawan. Tindak balas ini boleh berbahaya, dan jika anda atau seseorang yang anda kenali mengalami sawan penarikan alkohol, adalah penting untuk mendapatkan rawatan perubatan dengan segera.

• Penggunaan dadah terlarang: Banyak ubat rekreasi dikaitkan dengan sawan. Tindak balas ini agak tidak dapat diramalkan dan boleh berlaku walaupun anda telah menggunakan ubat tertentu tanpa mengalami sawan yang berkaitan pada masa lalu. Jika anda atau seseorang yang anda kenali mengalami sawan yang berkaitan dengan dadah rekreasi yang menyalahi undang-undang, anda harus mendapatkan rawatan perubatan dengan segera, dan pastikan anda memaklumkan kepada pasukan perubatan tentang penggunaan dadah tersebut supaya anda boleh mendapatkan rawatan kecemasan yang betul tepat pada masanya.

• Penarikan dadah: Penarikan diri daripada ubat farmaseutikal atau rekreasi tertentu, iaitu pemberhentian ubat secara mendadak selepas penggunaan berat, juga boleh menyebabkan sawan. Sebagai contoh, sawan boleh berlaku dengan penarikan mendadak ubat preskripsi Wellbutrin (bupropion). Seperti penarikan alkohol, ini adalah tindak balas berbahaya yang memerlukan perhatian perubatan kecemasan.

Punca Epilepsi

Epilepsi mempunyai banyak punca termasuk keabnormalan keturunan, kongenital dan struktur, seperti trauma otak, strok, kecacatan vaskular, jangkitan otak dan tumor seperti yang diterangkan di atas. Walau bagaimanapun, bagi kebanyakan orang yang menghidap epilepsi, punca tidak dapat dikenal pasti, walaupun selepas penilaian perubatan yang meluas.“”

Epilepsi keturunan berlaku dalam keluarga, dan orang yang mempunyai epilepsi keturunan sering mengalami sawan pertama mereka dalam dua dekad pertama kehidupan.

Dalam epilepsi kongenital, kanak-kanak dilahirkan dengan kecenderungan untuk menghidap epilepsi, dan itu mungkin atau mungkin bukan keturunan. Ciri sawan epilepsi kongenital biasanya bermula pada awal kehidupan.

Penilaian perubatan pesakit dengan sawan biasanya termasuk MRI otak (gambaran terperinci otak) yang mungkin menunjukkan jika terdapat sebarang kawasan kerosakan yang boleh terdedah kepada sawan, dan electroencephalogram (EEG), yang merupakan ujian gelombang otak yang menilai fungsi otak dan mungkin menunjukkan kehadiran aktiviti elektrik yang tidak normal yang tipikal gangguan sawan. Namun, bagi sesetengah orang yang menghidap epilepsi, ujian ini boleh menjadi normal sepenuhnya.

Pencetus Kejang

Pencetus sawan ialah peristiwa atau keadaan yang diketahui boleh mencetuskan sawan dan boleh menjadi masalah terutamanya bagi penghidap epilepsi. Jika anda menghidap epilepsi, mengetahui dan mengelakkan pencetus ini adalah penting untuk mengurangkan risiko sawan anda.

Pencetus sawan biasa termasuk:

• Pengambilan alkohol: Ramai orang yang menghidap epilepsi mengalami sawan setiap kali mereka mengambil alkohol. Ini boleh berlaku walaupun epilepsi dikawal dengan baik dengan antikonvulsan. Alkohol boleh mengubah otak aktiviti elektrik dengan cara yang mencetuskan sawan, dan ia juga boleh mengganggu metabolisme antikonvulsan, menghalang ubat daripada berfungsi dengan baik.

• Kurang tidur: Keletihan yang disebabkan oleh kurang tidur atau tidur yang tidak mencukupi juga merupakan pencetus sawan yang terkenal. Malah, EEG yang kurang tidur adalah salah satu ujian yang digunakan untuk menilai gangguan sawan. EEG kurang tidur ialah EEG yang diperolehi selepas tempoh kekurangan tidur yang disengajakan. Bagi seseorang yang menghidap epilepsi, sawan berkemungkinan besar berlaku semasa keadaan kurang tidur, dan ini menjadikan pengesahan EEG aktiviti sawan lebih berkemungkinan, yang membantu dalam diagnosis dan rawatan. Walau bagaimanapun, EEG yang kurang tidur sentiasa dilakukan di bawah pengawasan perubatan yang rapi supaya sawan dapat dikawal dengan selamat.

• Lampu berkelip: Sawan foto sawan ialah sawan yang dicetuskan oleh lampu berkelip dengan pantas. Walaupun jenis sawan ini tidak biasa dan lebih kerap menjadi masalah bagi orang yang menghidap epilepsi, sawan yang terhasil boleh menjadi agak teruk.

• Tekanan, perubahan cuaca, bau tertentu: Kebanyakan orang yang menghidap epilepsi juga menyedari pencetus tertentu, seperti tekanan, pendedahan kepada bau tertentu, dan juga perubahan cuaca. Bukti tentang faktor ini sebagai punca sawan tidak konsisten, dan pencetus berbeza untuk setiap individu.

Satu cara penting bagi orang yang menghidap epilepsi untuk menguruskan gangguan adalah dengan belajar mengenal pasti dan mengenali pencetus peribadi dan mengelakkannya seboleh-bolehnya.

Pencegahan sawan

Sawan boleh mengakibatkan situasi janggal dari segi sosial, kecederaan fizikal, kemalangan kereta dan jatuh berbahaya. Seboleh-bolehnya, adalah yang terbaik untuk mengelakkan sawan. Terdapat dua pendekatan utama untuk pencegahan sawan. Yang pertama adalah dengan ubat:

• Antikonvulsan adalah cara paling berkesan bagi seseorang yang menghidap epilepsi untuk mengelak daripada mengalami sawan. Terdapat banyak ubat antikonvulsan yang berkesan mengawal sawan. Jika anda menghidap epilepsi, pembekal penjagaan kesihatan anda akan dapat menentukan antikonvulsan atau gabungan antikonvulsan yang paling sesuai untuk mengawal gangguan sawan anda.
• Pengambilan ubat anti sawan dengan kerap juga merupakan bahagian penting dalam kawalan sawan. Jika anda mengambil antikonvulsan untuk mengelakkan sawan, anda harus mengambilnya seperti yang diarahkan, dan pada masa yang lebih kurang sama setiap hari. Secara amnya, kesan ubat anti-sawan boleh bertahan antara 8 dan 48 jam, bergantung kepada ubat. Dan mengekalkan jadual tetap adalah cara terbaik untuk mengekalkan tahap antikonvulsan yang sekata dalam badan anda.
• Jika anda mengalami kesan sampingan daripada mengambil antikonvulsan, atau jika anda tidak berpuas hati dengan antikonvulsan yang anda ambil, adalah penting untuk memaklumkan perkara ini dengan pembekal penjagaan kesihatan anda secepat mungkin. Antikonvulsan biasanya ditetapkan untuk kawalan sawan tetapi juga ditetapkan untuk beberapa masalah perubatan lain juga. Anda tidak seharusnya berhenti mengambil antikonvulsan tanpa membincangkan perkara itu dengan pembekal penjagaan kesihatan. Pemberhentian ubat antikonvulsan anda secara tiba-tiba boleh mencetuskan sawan, dan pembekal penjagaan kesihatan anda mungkin menasihati anda untuk mengurangkan antikonvulsan secara perlahan atau menggantikannya dengan yang lain supaya anda tidak mengalami sawan yang dicetuskan oleh penarikan ubat.

Pendekatan kedua adalah untuk mengelakkan pencetus sawan. Jika anda telah didiagnosis dengan epilepsi, adalah penting untuk mengekalkan tabiat gaya hidup yang mengelakkan pencetus sawan yang diketahui. Ini bermakna mendapat tidur yang cukup, tidak meminum alkohol dan lebih berhati-hati tentang memancarkan lampu terang atau sebarang pencetus lain yang anda perhatikan secara peribadi.

Aura rampasan

Sesetengah orang mungkin melihat gangguan neurologi sementara sebelum sawan mereka, dipanggil aura. Aura yang paling biasa ialah perasaan deja vu, loya, atau terhidu sesuatu yang tidak ada, seperti getah terbakar atau mempunyai rasa yang ganjil di dalam mulut anda. Aura penting untuk diperhatikan kerana ia boleh memberi anda masa untuk menyelamatkan diri daripada bahaya atau duduk sebelum sawan anda supaya anda tidak terjatuh atau mencederakan diri sendiri.

Epilepsi adalah keadaan perubatan yang memberi kesan kepada gaya hidup anda. Terdapat beberapa punca yang diketahui yang boleh mencetuskan sawan walaupun di kalangan orang yang tidak mempunyai epilepsi. Kebanyakan perkara ini tidak mudah untuk anda ramalkan atau cegah, seperti ensefalitis atau ketidakseimbangan elektrolit, manakala sesetengahnya, seperti penarikan dadah, boleh dicegah.

Jika anda telah didiagnosis dengan epilepsi, anda boleh mengurangkan dengan ketara peluang anda untuk mendapat sawan dengan kerap mengambil ubat antikonvulsan anda seperti yang ditetapkan, menyampaikan kebimbangan anda tentang sebarang kesan sampingan ubat antikonvulsan dengan pembekal penjagaan kesihatan anda, dan belajar tentang pencetus sawan supaya anda boleh mengelakkan risiko yang diketahui. Ia juga penting untuk memberi perhatian sama ada anda telah perasan sebarang pencetus tertentu yang berlaku sebelum sawan anda supaya anda boleh mengelakkan situasi ini juga.

Kebanyakan orang yang menghidap epilepsi dapat mencapai kawalan sawan yang baik dengan mengambil ubat anti-sawan seperti yang ditetapkan dan dengan mengamalkan pendekatan gaya hidup untuk pencegahan sawan.