Punca dan Faktor Risiko Ataxia-Telangiectasia

Ataxia-telangiectasia ialah sejenis penyakit genetik yang jarang berlaku yang disebabkan oleh mutasi gen yang dikenali sebagai ATM (mutasi ataxia-telangiectasia). Ini bermakna AT diturunkan dari generasi ke generasi.

Faktor risiko anda bergantung pada bilangan orang dalam keluarga anda pembawa mutasi genetik. Artikel ini membincangkan punca genetik AT dan faktor risiko yang berkaitan.

Pasukan penyelidik wanita mengkaji sampel DNA. Skrin komputer dengan heliks DNA di latar depan — janiecbros / Getty Images

Punca Biasa

Mutasi Genetik

Mutasi atau perubahan gen ATM mengganggu pembahagian sel yang sihat dan penyelenggaraan dan pembaikan untaian DNA. Mutasi gen ATM bertanggungjawab untuk sindrom AT.

Apakah Mutasi Genetik?

Mutasi genetik ialah perubahan dalam urutan DNA (blok yang membentuk molekul DNA anda). Molekul DNA terletak di dalam nukleus sel. Mereka membawa cap jari genetik anda.

Tekanan Oksidatif Kronik

Tekanan oksidatif berterusan adalah ciri AT dalam kajian haiwan, tetapi kajian klinikal manusia masih diperlukan. Ia boleh memainkan peranan dalam kerosakan DNA, serta kerosakan sel dan karsinogenesis (apabila sel yang sihat bertukar menjadi kanser).

Penyelidik menunjukkan tekanan oksidatif kronik sebagai faktor dalam AT dan keadaan yang serupa dengan AT, seperti sindrom Bloom dan Nijmegen sindrom pecah. Dalam AT, kerosakan pada sel sistem saraf menyumbang kepada kemerosotan pergerakan sukarela.

Apakah Tekanan Oksidatif?

Tekanan oksidatif kronik adalah apabila badan mempunyai ketidakseimbangan radikal bebas dan antioksidan. Radikal bebas boleh merosakkan sistem sel jika antioksidan tidak menyahtoksiknya. Ini boleh membawa kepada penyakit jika kerosakan tidak dibaiki.

Genetik

AT dikenali sebagai gangguan resesif autosomal. Ini bermakna mutasi ini perlu ada pada kedua-dua salinan gen (satu salinan daripada setiap induk biologi) untuk menyebabkan AT dalam keturunan.

Jika hanya satu salinan gen yang mengalami mutasi, maka keturunannya menjadi pembawa. Pembawa biasanya tidak menunjukkan gejala.

Mutasi adalah pada lengan panjang (q) kromosom 11 (11q22.3). Kromosom terdapat dalam nukleus semua sel badan. Jika dua pembawa mempunyai anak, terdapat 25% kemungkinan kanak-kanak itu akan mendapat AT.

Peluang untuk kanak-kanak menerima gen normal daripada kedua-dua ibu bapa dan menjadi normal secara genetik untuk sifat tertentu itu ialah 25%. Ibu bapa, adik-beradik, dan anak-anak seseorang yang mempunyai AT (iaitu, saudara darjah pertama) mempunyai peluang 50% untuk mewarisi mutasi gen tunggal dan menjadi pembawa.

Mutasi ATM

Mutasi genetik ini mengekod dan memberikan arahan yang salah kepada protein isyarat (protein bermutasi ataxia-telangiectasia). Apabila berfungsi, protein ini melawan kerosakan DNA dengan melepaskan protein berbeza yang dipanggil p53 (protein penekan tumor). Ia menghalang pembahagian sel sel yang tidak sihat atau rosak.

Dengan mutasi ATM, protein p53 tidak berfungsi dengan baik. Sel dengan DNA yang rosak boleh terus membahagi, dan sesetengahnya mungkin kanser. Inilah sebabnya mengapa AT dikenali sebagai gen kanser keturunan.

Nama lain untuk gen ATM termasuk:

AT bermutasi
protein AT
AT1
ATA
Ataxia-telangiectasia bermutasi
Ataxia-telangiectasia bermutasi (termasuk kumpulan pelengkap A, C, dan D)
Protein bermutasi ataxia-telangiectasia
ATC
ATD
ATDC
MAKAN
ATM_MANUSIA
Homolog fosfatidillinositol manusia 3-kinase
Serine-protein kinase ATM
TEL1
TELO1

Faktor Risiko Gaya Hidup

Memandangkan AT ialah penyakit genetik yang diwarisi dan gejala selalunya bermula pada awal kanak-kanak, faktor risiko gaya hidup atau perkara yang boleh anda ubah untuk mengurangkan risiko anda mendapat penyakit tertentu, tidak berkenaan.

Tetapi mempunyai AT meningkatkan risiko mendapat kanser. Mengurangkan faktor risiko gaya hidup untuk kanser adalah lebih penting bagi mereka yang menghidap penyakit ini dan ahli keluarga mereka.

Orang yang mempunyai AT mempunyai kira-kira 40% risiko mendapat kanser, kemungkinan besar leukemia atau limfoma. Kedua-dua kanser tersebut menyumbang 85% daripada semua kanser pada orang yang mempunyai AT. Orang yang mempunyai AT juga mempunyai risiko yang lebih tinggi untuk menghidapi kanser payudara, kanser ovari, kanser perut, kanser kulit, dan kanser tulang dan tisu lembut.

Persatuan Kanser Amerika mengatakan sebagai pembawa gen ATM (mewarisi satu salinan gen yang tidak normal) telah dikaitkan dengan kadar kanser payudara yang tinggi dalam sesetengah keluarga. Kajian semakan 2021 mengenal pasti mutasi tertentu atau varian ATM yang dikaitkan dengan peningkatan risiko kanser payudara yang dipanggil mutasi V2424G.

Faktor risiko umum untuk kanser termasuk:

Umur yang lebih tua
Sejarah peribadi atau keluarga kanser
Menggunakan tembakau
Obesiti
Alkohol
Beberapa jenis jangkitan virus, seperti human papillomavirus (HPV)
Bahan kimia khusus
Pendedahan kepada sinaran, termasuk sinaran ultraungu (UV) daripada matahari

Ringkasan

Ataxia-telangiectasia disebabkan oleh mutasi gen resesif autosomal. Kedua-dua ibu bapa genetik mesti mewariskan mutasi kepada kanak-kanak agar keadaan itu berkembang. Gen ini biasanya berfungsi untuk menghalang sel yang rosak daripada membahagi. Dengan mutasi, sel-sel yang rosak mungkin terus membahagi, meningkatkan risiko kanser.

Jika AT dijalankan dalam keluarga anda, anda mungkin tertanya-tanya sama ada anda seorang pembawa. Ujian genetik seperti ujian pembawa, diagnosis ramalan dan kaunseling genetik boleh membantu menentukan risiko peribadi anda untuk menurunkan mutasi genetik atau mengembangkan bentuk kanser tertentu. Bercakap dengan doktor anda tentang kebaikan dan keburukan ujian genetik untuk mengetahui sama ada ia sesuai untuk anda.