Apakah Patogen?

Patogen ialah apa yang kebanyakan orang panggil kuman—organisma kecil yang menyebabkan penyakit. Terdapat pelbagai jenis patogen yang terdapat di seluruh dunia. Bergantung pada jenis kuman dan badan anda, anda boleh mendapat penyakit ringan atau penyakit maut apabila patogen masuk.

Artikel ini menerangkan empat jenis patogen yang paling biasa. Ia juga menawarkan cadangan tentang cara anda boleh melindungi diri anda daripada penyakit yang disebabkan olehnya.

Bagaimana Patogen Menjangkiti Badan

Kuman dibahagikan kepada kategori. Jenis yang paling biasa ialah:

• Bakteria
• Virus
• kulat
• Parasit

Patogen ini berbeza dalam banyak cara, tetapi ia mempunyai satu persamaan utama: Apabila ia berada di dalam diri anda, ia boleh merosakkan sel atau mengganggu aktiviti normal badan.

Patogen boleh memasuki badan anda (yang dipanggil oleh saintis sebagai “tuan rumah”) dalam beberapa cara:

• Menghirupnya: Jika orang yang sakit bersin atau batuk, mereka menghantar patogen ke udara. Anda kemudian boleh menyedut kuman tersebut.

• Sentuhan dengan darah: Anda mungkin terdedah kepada darah yang dijangkiti semasa hubungan seksual, menyentuh luka seseorang, atau bahkan daripada serangga penghisap darah.

• Makanan dan air: Makan atau minum sesuatu yang dijangkiti patogen boleh membuat anda sakit.

• Sentuhan fizikal: Jika anda menyentuh seseorang atau sesuatu yang mempunyai kuman dan kemudian menyentuh mulut, hidung, mata, telinga atau luka, patogen itu memasuki badan anda.

Laluan fecal-oral merujuk kepada kuman yang disebarkan dari najis seseorang ke mulut orang lain. Sebagai contoh, jika anda menukar lampin bayi yang sakit dan menyentuh tangan anda ke muka anda sebelum mencuci, anda mungkin mendapat sebarang jangkitan yang dihidapi bayi. Sesuatu yang serupa berlaku apabila terdapat keadaan bilik mandi yang tidak bersih.

Bakteria

Kebanyakan bakteria sebenarnya tidak berbahaya, tetapi kira-kira 1% boleh menyebabkan jangkitan bakteria. Selalunya, kuman ini membuat bahan kimia toksik. Apabila bakteria cepat membiak, toksinnya membunuh atau merosakkan tisu yang sihat.

Contoh jangkitan bakteria termasuk:

• Pneumonia bakteria, yang boleh disebabkan oleh beberapa jenis bakteria

• Jenis keracunan makanan tertentu, seperti salmonellosis

• Chlamydia dan gonorea, kedua-duanya disebabkan oleh bakteria menular seksual

• Strep throat, disebabkan oleh Streptococcus kumpulan A

• Jangkitan saluran kencing, yang paling kerap disebabkan oleh Escherichia coli (E. coli)

Jika jangkitan tertentu disahkan dan berkemungkinan berkembang dan/atau menyebabkan kemudaratan dengan cepat, pembekal penjagaan kesihatan anda akan menetapkan antibiotik serta-merta. Dalam kes lain, mereka mungkin mengambil pendekatan “tunggu dan lihat”, memberi peluang jangkitan untuk sembuh sendiri tanpa ubat dalam usaha mengelakkan rintangan antibiotik.

Rintangan antibiotik berlaku apabila seseorang menggunakan antibiotik terlalu kerap. Ubat-ubatan tidak lagi dapat melawan bakteria dengan berkesan kerana patogen pada dasarnya telah mengalahkan mereka.

Salah satu contoh ini ialah Staphylococcus aureus (MRSA) yang tahan methicillin, iaitu jangkitan staph yang telah menjadi kebal terhadap antibiotik yang biasanya digunakan untuk merawat jangkitan lain dalam keluarga staph.

Virus

Virus perlu hidup dan memakan sesuatu. Malangnya, apa yang mereka hidup dan makan ialah anda. Lebih kecil daripada bakteria, kuman ini mudah merebak dari orang ke orang.

Contoh jangkitan virus berkisar dari ringan hingga teruk dan termasuk:

• Ketuat, jangkitan kulit dengan human papillomavirus (HPV)

• Selsema biasa, paling kerap disebabkan oleh rhinovirus

• Selesema perut, selalunya disebabkan oleh norovirus

• COVID-19 (virus SARS-CoV-2)

• Hepatitis C

• Virus kekurangan imun manusia (HIV)

• Ebola

Rawatan untuk virus bergantung pada jenis jangkitan. Secara umum, rawatan tidak akan membunuh virus dalam badan anda. Walau bagaimanapun, ubat-ubatan, rehat dan membina imuniti anda boleh membantu anda menangani simptom semasa anda menunggu virus itu berjalan atau untuk suar berakhir.

Terdapat tiga matlamat utama rawatan virus:

1. Urus simptom: Pilihan mungkin termasuk ubat penahan sakit untuk meredakan sakit, berkumur dengan air garam untuk membantu sakit tekak, dekongestan untuk memperbaiki hidung tersumbat dan menggunakan sapu dada untuk meredakan batuk.

2. Kurangkan serangan: Sesetengah virus seperti herpes tinggal di dalam badan anda selama-lamanya, tetapi ia hanya menyebabkan masalah pada masa tertentu. Terdapat ubat yang dipanggil antivirus yang boleh mengurangkan risiko wabak, yang akan membawa gejala semula. Rawatan juga mungkin memerlukan perubahan gaya hidup, sekatan diet atau mengurangkan tekanan untuk membantu anda mengelakkan suar.

3. Kurangkan jumlah virus dalam sistem anda: Ini dipanggil mengurangkan beban virus anda. Mengambil ubat-ubatan atau mengikuti amalan yang meningkatkan sistem imun anda boleh menjadikan anda lebih mampu melawan virus. Anda mungkin tidak membunuh kesemuanya, tetapi jika anda sihat dan dilindungi dengan baik, ia mungkin mengehadkan sejauh mana virus itu dapat merebak dalam badan anda.

kulat

Kulat hidup di udara dan tanah, pada tumbuhan, dan di dalam air. Kira-kira 50% daripada semua jenis kulat yang berbeza di dunia berbahaya kepada manusia. Yis dan kulat adalah jenis kulat yang boleh menyebabkan penyakit kepada manusia.

Apabila kulat dalam alam semula jadi membiak, mereka menghantar spora ke udara. Jika anda terhidu atau terkena spora, ia boleh masuk ke dalam paru-paru atau kulit anda di mana ia boleh tumbuh dan menyebabkan masalah seperti radang paru-paru kulat atau ruam kulat.

Terdapat tiga jenis jangkitan kulat:

• Cetek: Ini biasanya menjejaskan pangkal paha, tangan dan kaki. Jangkitan yis, kaki atlet, kulat kuku, dan kurap termasuk dalam kumpulan ini.

• Subkutan: Ini menjejaskan tisu di dalam dan di bawah kulit. Sporotrichosis adalah satu jenis biasa yang mempengaruhi orang yang berkebun. Ia menyebabkan benjolan pada kulit yang boleh berkembang menjadi kudis terbuka.

• Sistemik: Jangkitan jenis ini boleh menjejaskan darah, mata, dan jantung. Sebagai contoh, kulat biasa boleh menyebabkan kriptokokosis. Bagi orang yang mempunyai sistem imun yang terjejas, cryptococcosis boleh membawa kepada jangkitan otak.

Jika anda mempunyai jangkitan kulat yang mengancam nyawa, doktor anda mungkin menetapkan ubat anti-kulat (racun kulat) yang sangat kuat. Ubat-ubatan ini, seperti amphotericin, mempunyai kesan sampingan yang serius tetapi mungkin diperlukan untuk jangkitan utama.

Parasit

Parasit mungkin mudah, organisma bersel satu. Ia juga boleh menjadi perkara yang lebih rumit seperti cacing usus atau ulat. Dalam semua kes, ia menyebabkan penyakit semasa memakan sel anda.

Beberapa parasit yang menyebabkan penyakit termasuk:

• Cacing pita: Cacing hidup di dalam usus, menyebabkan masalah pencernaan, anemia, dan masalah dengan sistem saraf.

• Plasmodium: Dijangkiti oleh serangga, ini menyebabkan malaria.

• Ektoparasit: Ini adalah organisma yang hidup pada kulit, seperti kudis dan kutu.

Doktor merawat parasit dengan ubat anti-parasit. Jenis parasit menentukan jenis ubat yang boleh digunakan. Doktor anda juga perlu mempertimbangkan kesihatan keseluruhan anda, umur, berat badan dan faktor lain.

Di beberapa kawasan di dunia, parasit yang berbeza tahan terhadap satu jenis rawatan. Ini adalah isu untuk rawatan malaria di beberapa tempat, contohnya. Ubat alternatif kemudiannya perlu dipertimbangkan.

Mempertahankan Menentang Patogen

Badan anda dilengkapi dengan cara yang menakjubkan untuk mempertahankan diri daripada patogen. Bulu hidung, sebagai contoh, bertindak sebagai penapis yang menghalang beberapa kuman daripada masuk ke dalam badan.

Sistem imun yang sihat, bagaimanapun, adalah pertahanan terbaik yang anda miliki terhadap kuman. Fokus pada tabiat sihat setiap hari—makan dengan baik, bersenam dan dapatkan tidur yang cukup—untuk menyokong usahanya.

Juga komited kepada strategi berkesan ini untuk kekal sihat:

• Basuh tangan anda dengan sabun dan air atau sapu tangan alkohol.

• Elakkan hubungan rapat dengan orang ramai di khalayak ramai. Ini amat penting jika anda sudah mempunyai masalah kesihatan atau penyakit.
• Pakai topeng di tempat yang sesak dan apabila berada di sekeliling orang yang sakit.
• Jangan sentuh muka anda selepas menyentuh permukaan awam seperti tombol pintu atau paip bilik mandi.
• Ikuti perkembangan terkini tentang semua vaksinasi anda.

Dan ingat bahawa perlindungan adalah jalan dua hala: Jika anda sakit, lakukan apa yang anda mampu untuk memastikan orang lain selamat dengan menutup batuk dan tinggal di rumah dari kerja apabila perlu.

Ringkasan

Bakteria, virus dan kulat adalah semua jenis parasit yang boleh menyebabkan masalah kesihatan kecil atau teruk apabila ia memasuki badan anda. Setiap satu daripada patogen ini termasuk pelbagai subtipe yang bertanggungjawab untuk pelbagai jangkitan atau penyakit.

Untuk mengelakkan komplikasi yang berkaitan dengan penyakit ini, lakukan yang terbaik untuk mencegah jangkitan sejak awal. Membina sistem imun yang sihat dan mengetahui cara mengelakkan situasi yang meletakkan anda berisiko terdedah kepada patogen adalah cara paling berkesan untuk kekal sihat.